Je komt thuis en je hond wordt wildenthousiast. Je kat kiest uit alle plekken op de bank precies die naast jou. En als je verdrietig bent, lijkt je huisdier soms feilloos aan te voelen dat er iets aan de hand is. Voor veel baasjes is de conclusie snel getrokken: hij houdt van mij. Maar kan een hond of kat eigenlijk wel liefde voelen zoals wij dat doen?

Het korte antwoord? Dat weten we niet. Wat wetenschappers wél weten, is dat de band tussen mens en huisdier verder gaat dan alleen: jij geeft mij eten, dus ik vind jou leuk.

Honden en katten kunnen zich daadwerkelijk aan mensen hechten. Ze herkennen vertrouwde personen, zoeken hun nabijheid op en kunnen zich veiliger voelen wanneer hun baasje in de buurt is. Vooral honden zijn bovendien goed in het oppikken van menselijke signalen uit bijvoorbeeld onze stem, gezichtsuitdrukking en lichaamstaal.

Ook katten zijn minder afstandelijk dan hun soms koele imago doet vermoeden. Ze kunnen hun verzorger herkennen en een hechtingsband met mensen ontwikkelen. Dat ze die minder uitbundig laten zien dan een kwispelende hond, betekent dus niet dat het ze niets doet.

Maar is dat ook liefde?

Daar wordt het ingewikkelder. Je aan iemand hechten is namelijk niet automatisch hetzelfde als bewust nadenken over wat die ander voor je betekent.

Bij mensen is de prefrontale cortex, het voorste gedeelte van de hersenschors, sterk ontwikkeld. Dit gebied speelt onder meer een belangrijke rol bij plannen, besluitvorming en zelfreflectie. Wij kunnen daardoor niet alleen gevoelens ervaren, maar er ook uitgebreid over nadenken: ik hou van deze persoon. We kunnen herinneringen ophalen en nadenken over onze relatie en toekomst.

Ook honden en katten beschikken over hersengebieden die betrokken zijn bij complexe informatieverwerking en sociaal gedrag. Maar of zij op dezelfde bewuste en abstracte manier over een relatie nadenken als wij, kunnen wetenschappers niet vaststellen. Je hond ligt waarschijnlijk niet in zijn mand te mijmeren over de betekenis van jullie jarenlange vriendschap.

Dat betekent alleen niet dat die vriendschap niet echt is.

Meer dan degene met de voerbak

Een aanwijzing daarvoor vinden we zelfs in het lichaam. Oxytocine is een hormoon dat een belangrijke rol speelt bij sociale binding. Onderzoek bij honden en hun eigenaren laat zien dat positief contact invloed kan hebben op het oxytocinesysteem. Vooral wederzijds oogcontact is daarbij onderzocht.

Dieren maken bovendien onderscheid tussen mensen. Jouw hond reageert niet automatisch hetzelfde op iedere voorbijganger als op jou. En een kat die uit eigen beweging jouw gezelschap opzoekt, doet dat niet noodzakelijk alleen omdat jij de brokjes koopt.

Ook je afwezigheid kan verschil maken. Dieren kunnen reageren wanneer een vertrouwd persoon vertrekt en toenadering zoeken wanneer diegene terugkomt. Of een hond daarbij letterlijk denkt ik heb je zo gemist? Dat weten we niet. Wel weten we dat een vertrouwd mens betekenis voor hem kan hebben.

Dus… houdt hij van je?

Dat hangt ervan af wat we onder liefde verstaan.

Bedoelen we dat je kat op de vensterbank zit te mijmeren over hoeveel jij voor haar betekent? Daarvoor hebben we geen bewijs. Maar bedoelen we met liefde een sterke sociale band, iemand herkennen, zijn gezelschap opzoeken en je veilig voelen bij diegene? Dan komen onze huisdieren behoorlijk dichtbij.

Misschien hoeven ze dus helemaal niet op precies dezelfde manier lief te hebben als wij.

En als jij thuiskomt en er één hond door het dolle heen naar de deur komt rennen terwijl de rest van de wereld hem op dat moment gestolen kan worden, zegt dat uiteindelijk ook wel iets.